over taalverrijking gesproken: tussentaal moet kunnen!

De manke usurpator krijgt vanDeMorgen alle genereuze aandacht voor zijn onvermoeibare niet-aflatende aansporing tot bezinning, zijn emancipatie van de taalgebruiker, zijn stevige aanmaning tot ‘respect’ voor taalvariatie. De taal is van iedereen zoals ’t Stad van iedereen wil zijn, en zoals iedereen in zijn eigen taal steeds gemakkelijker beroemd kan worden, zo klinkt het sinds zijn start in deze Sausage Machine. En zo staat het als een huis in een passage direct uit de dagverse blogpost geknipt van de taalwetenschappers – taalkundigen – linguïsten achter de manke usurpator: 

[…] Vanzelfsprekend blijft een hoog ontwikkelde taalvaardigheid intussen nastrevenswaardig. “Alleen grondige taalbeheersing laat toe te denken, te argumenteren, te refuteren, te contesteren”, noteerde Mia Doornaert tien jaar geleden in De Standaard. “Taalbeheersing is het eerste en allerbelangrijkste instrument van emancipatie. Zonder woorden kun je niet denken.” Ook wij vinden dat niemand mag worden tegengewerkt om een rijke taalbeheersing te ontwikkelen. In Vlaanderen betekent dat dat iedereen de kans moet krijgen om zich te bekwamen in tot ‘Algemeen’ gepromoveerde, maar in de praktijk juist specifieke taalregisters waarin de diverse overheden met de burger communiceren, de pers haar berichtgeving organiseert en waarin eveneens prachtige verzen, meeslepende romans en belangrijke gedachten zijn geformuleerd. Maar een rijke taalbeheersing bestaat ook uit het kunnen herkennen, begrijpen en beheersen van verschillende andere, even specifieke registers en codes, en dat vereist een gevoeligheid en een respect voor taalvariatie.

Laat het u in volle overgave geciteerd zijn door deze blogger op TSM, ervaringsdeskundige,

– gewezen lid van de  de ABN-kern van het Sint-Jan Berchmanscollege op de Meir in Antwerpen, destijds onder voorzitterschap van Jo Haazen, later wereldberoemd als stadsbeiaardier van Antwerpen en Mechelen, en notoir voorvechter van het Esperanto;

 – oud-landslaureaat van de opstelwedstrijden van het Davidsfonds (6e leerjaar basisonderwijs) – Godsdienst-Taal-Vaderland prijkte in gouden letters op mijn erediploma;

 – oud-leerling van de Sint-Ludgardisscholen, gesticht door Lieven Gevaert (van Agfa-Gevaert) over wie Wikipedia het volgende zegt: 

Already at an early age he felt socially responsible and wanted to advance the status of Dutch in Belgium. His personal ideas were strongly influenced by the social encyclical Rerum Novarum (1891) and the writings of Lodewijk De Raet. He supported several Flemish initiatives as a manager, but stayed outside of politics. His main objectives were the introduction of Dutch as a business language, and the foundation of a sound Dutch-speaking education as a means to establish a Flemish elite.

Soit. Deze opsomming in terugblik om even ruw de schoolse omgeving (basis en middelbaar) te schetsen waarin in mijn jeugdjaren naarstig en fel aan mijn taalgebruik werd geschaafd. Zelfs even later nog, toen ik aan de beginnende Universiteit Antwerpen aan de UFSIA Germaanse filologie ging studeren (toentertijd waren dat drie talen, Nederlands, Engels en Duits) werd door professor taalkunde Jo Steenbergen met gespitste oren gecontroleerd op het gesproken Algemeen (Beschaafd) Nederlands onder de studenten: wie ‘binnen de muren’ betrapt werd op ‘onzuiver’ (dialectisch) taalgebruik ging zijn notitieboek op. In groepjes van vijf werden we door hem wekelijks getraind op de juiste articulatie van de AN-spraakklanken, en de gepaste intonatie, en dat was een harde leerschool. Erop of eronder. Studenten Nederlands moesten immers een voorbeeld kunnen stellen. Als zij al niet ‘beschaafd’ konden spreken, ging het Nederlnds in vlaandern tenonder.

Nog later in Leuven ritselde, roerde en stormde het bevrijding en democratisering. In de beginjaren van mijn schoolloopbaan van leraar Nederlands en Duits werden de gaten, haken en ogen in het bewind van usurpator Algemene Taal zichtbaar en hoorbaar in pedagogie en didactiek: ieder kind op school, ongeacht zijn sociaal-economische herkomst of culturele omgeving, moet kunnen en durven spreken en zijn vragen en meningen kunnen uiten, onbevreesd en vrij, zonder standaardtaalbarrière over te moeten. Wat niet wil zeggen dat het Standaardnederlands niet langer de norm was op school. Moesten de jongeren immers niet ook leren luisteren naar, leren lezen en schrijven in het Standaardnederlands.  

Nu, wat mijn thuissituatie in die prille leerjaren en de ‘wilde’ studiejaren betreft: mijn vader en moeder hebben niet alleen de fundamenten gelegd voor een duurzaam liefdevol leven in relatie tot de medemens, natuur en cultuur, noem het nature en nurture, savoir vivre, ze hebben me daarin ook bewust leren omgaan met taal. Germanist, let op uw taal: ik hoor het mijn lieve moedertje nog zeggen. Zelfs ver in de 80 bleef ze me speels vermanen toen ze me steeds hoorbaarder voelde ‘afglijden’ naar – in haar perceptie – een eerder onverzorgd taaltje, zeg tussentaal, zeg Verkavelingsvlaams. Het is niet dat ze een ‘enge’ visie had op taal, trots als ze was op haar (eerder beperkte) kennis van Frans en Duits, en het sterke verlangen om meer en meer Engels te leren, de wereldtaal.

Ik spreek nu gewoon de taal van Vlaanderen nu, een heel ‘normale’ variant van het hedendaagse Nederlands dus. Dit wil ik er toch nog even aan toevoegen: als medelezer, samen met jongeren in de jury van De Inktaap, op uitnodiging in de klas, zal ik wel nauwgezetter op mijn eigen taalgebruik letten, een ‘standaard’ – in welke varaties die vandaag ook voorkomt – proberen te benaderen, zonder dat ik op dat moment van de leerlingen in de klas hetzelfde zou willen ‘eisen’. Ze zijn immers mans genoeg – weet ik uit ervaring – om te weten wat in zo’n groepsgesprekken in de klas, in het bijzijn van een ‘vreemde’ bezoeker, het ‘passende taalgebruik is. En dat is voor de meeste jongeren (en ja, ook de meeste leraren) tussentaal. Uitschieters in andere, minder schoolse varianten uitgezonderd.

Tenslotte, is een mens niet zo rijk als het aantal talen die hij spreekt!? Er kan er dus altijd nog eentje bij toch. Ook Verkavelingsvlaams dus, in Vlaanderen nog dikwijls bekeken als buitenbeentje. Taal van een elite of whoever. Altijd opnieuw blijken we nood te hebben aan categoriseren, aan labelen. De Nederlandse taalkundige Marc van Oostendorp omschreef het Verkavelingsvlaams onlangs nog beetje meewarig als de edele taal van de Vlaamse soapsterren, een ‘definitie’ die volgens mij eerder een ‘theatervariant’ of ‘acteervariant’ van de Vlaamse tussentaal beschrijft. Alsof ook dat andere ‘Standaardnederlands’, de algemene taal van onze noorderburen, niet onderhevig zou zijn aan variatie | evolutie … , ‘aanpassing’ aan verandering, aan de omgeving. 

Zoals het taaltje thuis klinkt, klinkt het nergens. Wie het taaltje past, spreke het. ’t Is lang tijd om hier af te sluiten. ’t Werd tegeltjestijd, punt. Ik klik meteen ‘Publiceren’. Zonder na te lezen dus. Helemaal blogsgewijs het geschreven Nederlands alhier geen seconde aandacht meer gunnend. Noch voor spelling of woordkeuze, noch voor syntaxis of andere grammatica, noch voor tekstopbouw of stijl, noch voor logica of communicativiteit of usability of lezersgerichtheid. Tot spijt van wie ’t benijdt. Alabonheur, wezεnermeeweg. Salukes.

Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized en getagged met , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

3 reacties op over taalverrijking gesproken: tussentaal moet kunnen!

  1. Pingback: het debat over Standaardnederlands en Verkavelingsvlaams laait weer op | The Sausage Machine

  2. Pingback: Fictietaal en taalfixaties | The Sausage Machine

  3. Pingback: @ William Van Laeken @Knack – Laat het u van een luie Nederlandssprekende gezegd zijn | The Sausage Machine

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s