Natalia in vanzelf sprekend Nederlands: formidabel toch!

Over tussentaal en Standaardnederlands

Vlaanderen schijnt wakker te liggen van taal en inhoud van zangeres Natalia die mee de MIA’s presenteerde op VRT-tv-zender Eén. Ik heb het over het Radio 1 (be)-programma Hautekiet. Jan Hautekiet – alumnus KU Leuven Germaanse taal en letteren (toentertijd Germaanse filologie) – gooide een balletje op: de Franstalige Brusselaar en achtvoudige MIA-winnaar Stromae deed wél moeite om Nederlands te spreken, de Vlaamse Natalia als presentatrice niet. Tja, Natalia presenteerde op de openbare omroep in het Vlaams Nederlands, zeg in de vigerende (tussen)taal van de Vlaamse inwoners in het Nederlandse taalgebied. Volgens de meest harde verdedigers van het (?) een Standaardnederlands kan dat vanzelfsprekend niet.

Natalia? Hoe de Vlaamse pers haar bij monde van DeMorgen neerzette:

Die Natalia ziet er anders niet slecht uit. Met haar benen kun je een gammele trap stutten. Haar krullen zijn zo weelderig dat je er een familie woelratten kunt huisvesten. […] “Natalia, de Beyoncé van de Noorderkempen. Ze kan helaas geen Nederlands”, moppert Jazzcat Vos. (DMorgen.be)

Ondertussen heeft de krant zich gehaast om een bloemlezing van tweets #mias2013 #natalia te publiceren. Of wat had u gedacht: Twitter is half de vorm en de inhoud van de Vlaamse nieuwsmedia. Het geciteerde getwitter over Natalia ligt in de lijn van het citaatje hier direct boven. Categorie goedkoop, seksistisch ook, ach, we zijn die vlugge (taal)’pret’ al langer gewend. Bwéèurk. Dit terzijde.

Waar was ik gebleven? Hautekiet stelde de vraag. Vindt u het kunnen dat Natalia in haar eigenste natuurlijke zelve presenteerde, in tussentaal en in lijn met haar imago van sexy showvrouw die er uitflapt wat haar op de Kempische tong ligt? Mijn antwoord voor de vuist weg: ja, Hautekiet, ik vind dat heel goed kunnen, naar vorm en inhoud helemaal passend bij een licht en luchtig feestelijk Vlaams muziekprogramma op Eén. Wat een verfrissing, de presentatie van de (Verkavelings)Vlaamssprekende Natalia en de Standaardnederlandssprekende Sam De Bruyn.

Ik heb het niet zo met de eenheidsstroomlijn voor presentaties in de audiovisuele media, met de vakkundig ingeslepen of bijgewerkte klanken, intonatie, accentuering, houding, beweging, … (of pogingen tot inslijping). En eventjes tussen ronde haken wat die intonatie en accentuering betreft in het traditionele Vlaamse presenteren op radio en televisie: als dat de standaard moet zijn, welk ouderwets Generatienederlands gebruik ik dan wel, grootgebracht met de ABN-paplepel en de dagelijkse schooldril van de juiste uitspraak, de juiste spelling, de juiste woordenschat, de juiste zinsstructuren, … Die taal en dat bewustzijn van incorrectheid zit voor een groot stuk ingeheid, gebeiteld, ingebakken in mijn hersenpatronen. Ben ik nu niet dringend aan een opfrissingscursus  moedertaal toe? Niet dat ik van het hedendaagse officiële taalgebruik in de gevestigde media of mijn eigen taaltje wakker lig … Er is ergers. Of toch niet: taal zal wel altijd voor een stuk mijn ding blijven. Een groot stuk. Eén van mn passies zou je kunnen beweren.

Versta me niet verkeerd: wie de ‘standaard’, de voorgehouden taal en toon, kortweg het voorgevormde schoentje, past, hij trekke het aan. Vrijheid, blijheid. Maar waarom eigenlijk zouden we ons nog tegen beter weten in in eenheidsworst moeten wringen uit naam van een sacrosante standaard voor taal en presentaties, voor taalgebruik whatever? Ieder vogeltje zijn bekje. Respect: krak op ‘een’ standaard (?) of ernaast met de ‘organisch gegroeide’ algemene taal in de variaties van de genen, de tijd, de omgeving, de situatie. Waarmee ik dus niet wilde zeggen dat de regels van het gezond verstand, de naastenliefde, het respectvolle, aangename en prettige samenleven, samengevat de algemene verstaanbaarheid niet zouden gelden! Dat spreekt vanzelf! Hierbij wil ik toch ook even de focus leggen op de sociale (ook educatieve) autocorrectie van taalgebruik en ander gedrag die een warme connectieve en solidaire samenleving als vanzelfsprekend genereert. Onderwijs incluis.

Laten we elkaar verstaan in het ons verstaanbaar maken. Laten we ons engagement en onze energie reserveren voor die brede vorm van tolerantie, luisterbereidheid, vriendelijkheid en respect voor en in ‘de vorm en de inhoud’ van het algemene taalgebruik. De tijd van het grote streven naar die éne échte ware (gesproken) standaardtaal is definitief voorbij, nietwaar. Welke standaard trouwens, van wie, van welke elite taalgebruikers of taalridders of oude instituties die krampachtig de klok van verandering willen tegenhouden of beter nog terugdraaien naar vroeger. Taalgebruik is een heel dynamisch proces.

Aan de actiegroep Nederlands Vanzelf Sprekend die met een onlinepetitie de alarmbel luidt over het Standaardnederlands in Vlaanderen – ingegeven door de bekende angst voor taalverloedering en (!) voor een taalkloof (!) tussen de Vlamingen en hun beste buren de Nederlanders – heb ik hier meteen ook willen duidelijk maken dat de soep nooit zo heet wordt gegeten als ze geschonken wordt. Bovendien is angst een slechte raadgever. Platitudes, ja, maar met betrekking tot de actie Nederlands Vanzelf Sprekend toch wel van toepassing, meen ik in alle bescheidenheid van Vlaamse taalgebruiker in het Nederlandse taalgebied.

PS  Net toen ik dit stukje wilde afsluiten, zag ik een blogbericht binnenlopen: de Nederlandse taalkundige prof. dr. Marc van Oostendorp becommentarieert op Neder-L een interview in de Nederlandse Volkskrant met de Vlaamse em. prof. dr. Stijn Verrept van de actiegroep Nederlands Vanzelf Sprekend: ‘Sommige academici’ en het Standaardnederlands.

Update mei 2014. De Taalunie reageert op de petitie Nederlands Vanzelf Sprekend.

Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized en getagged met , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

3 reacties op Natalia in vanzelf sprekend Nederlands: formidabel toch!

  1. Edwin zegt:

    U schrijft: Natalia presenteerde op de openbare omroep in het Vlaams Nederlands, zeg in de vigerende (tussen)taal van de Vlaamse inwoners in het Nederlandse taalgebied. Dit klopt langs geen kanten: de “tussentaal” in bijvoorbeeld Leuven, Gent, Maasmechelen, Waregem, … (de 180 andere steden en gemeenten hier invullen zou me te ver leiden) klinkt helemaal niet zoals Natalia’s taaltje. Vandaar ook dat er zoveel reactie op kwam. Terecht.

    • janien zegt:

      Bedankt voor uw reactie. Als ik het goed begrijp, bedoelt u met “tussentaal” dus net als ik gewoon de Vlaamse variant(en) van het Standaardnederlands, een koepelwoord voor een algemene taal. Natalia sprak volgens u dus gewoon dialect, zoals Luc Janssen op Radio 1 het in zijn eigenste dialectische Kempisch parodiërend voor Natalia opnam? Hij klonk in mijn oren echt wel (goed verstaanbaar) dialectisch, en niet tussentaals. De spreektaal van Natalia bij de MIA’s, en ook haar interventies als jurylid van The Voice vroeger op VTM, zou ik dus tussentaal noemen. Hoe zou u “Natalia’s taaltje” benoemen? Dialect?

  2. Blauwkruikje zegt:

    Ieder vogeltje mag van mij talen zoal het gebekt is. Als het om tv-programma’s gaat en ik begrijp de Engelse, Duitse, Franse of Nederlandse (en ja soms ook Vlaamse) varianten die er gesproken worden niet dan is ondertiteling een welgekomen standaardhulp.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s